Javaans-Surinaamse migratie naar Nederland

Nadat de regering Arron op 15 februari 1974 de onafhankelijkheid van Suriname had aangekondigd, besloten vele duizenden Javaanse Surinamers dat land te verruilen voor Nederland. Ze vreesden dat ze in de nieuwe republiek overheerst zouden worden door de Creoolse bevolkingsgroep. Vaders en zonen, maar ook ongetrouwde dochters, gingen als kwartiermakers vooruit. Nadat zij huisvesting en werk hadden gevonden, kon de rest van de familie overkomen. Het vinden van werk was niet altijd even eenvoudig. Vooral de oudere generatie had niet of nauwelijks onderwijs genoten en sprak gebrekkig Nederlands. Uiteindelijk vonden de meeste Javaanse Surinamers werk in de industriële sector, bij de gemeentelijke vervoers-, plantsoenen-, en reinigingsdiensten of ze begonnen voorzichzelf met bijvoorbeeld een warung of een technisch bedrijf. Door de kettingmigratie die op gang kwam, en door het gevoerde spreidingsbeleid, ontstonden er drie concentraties van Javaanse Surinamers in Nederland: Noord-Nederland (Leeuwarden, Groningen, Hoogezand-Sappemeer, Delfzijl), Noord-Brabant (Den Bosch, Sint Michielsgestel, Tilburg) en de Randstad (Rotterdam, Den Haag, Zoetermeer, Amsterdam, Utrecht, Almere).

In de jaren 1979-1982 kwam een tweede migratiestroom op gang onder de Javaanse Surinamers. Op 24 november 1980 zou de zogenaamde Vestigingsovereenkomst aflopen. Tot die datum hadden alle Surinamers een Nederlandse nationaliteit. Dat betekende dat ze zich vrij in Nederland mochten vestigen indien zij over passende huisvesting en werk beschikten. Het aflopen van deze Vestigingsovereenkomst leidde tot nieuwe migratie. De staatsgreep die sergeant Desi Bouterse pleegde op 25 februari 1980, en de economische crisis die daarna uitbrak, versterkte die migratiestroom verder. In 1999 schatte het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) het aantal Javaanse Surinamers op 20.000. Sindsdien is het aantal, voornamelijk dankzij natuurlijke aanwas, gestegen tot naar schatting 32.000 zielen.


Rudy Moekïat Samiran bij aankomst op Schiphol, maart 1979.

Bronnen:
Grasveld Fons & Breunissen Klaas (1990), Ik ben een Javaan uit Suriname. Hilversum: Stichting Ideële Filmprodukties.
Mingoen, H.K. (2001), ‘Surinaamse Javanen in Nederland: organisatievorming en maatschappelijke participatie’, ongepubliceerd artikel.

Achmad_arievie_kasto_soetoredjo_08_portrait_18-april-2010

Achmad Arievie Kasto Soetoredjo

De keus om uit Suriname te vertrekken maakte ik in de tijd dat Bouterse aan de macht was, ik was toen 22 jaar. Elke keer was er weer een...

Achmad_arievie_kasto_soetoredjo_08_portrait_18-april-2010

Achmad Arievie Kasto Soetoredjo

De keus om uit Suriname te vertrekken maakte ik in de tijd dat Bouterse aan de macht was, ik was toen 22 jaar. Elke keer was er weer een...

Djoenerie

Achmad Djoeneri

Ik was 9 jaar toen Pater Spekman op bezoek kwam bij mijn opa, bij wie ik opgroeide. Pater Spekman sprak goed Javaans. Hij vroeg mijn opa...