Javaanse migratie naar Hoogezand-Sappemeer

In de maanden voorafgaand aan de onafhankelijkheid van Suriname op 25 november 1975, nam de migratie van Surinamers naar Nederland de vorm aan van een ware exodus. De enorme toestroom van Surinaamse migranten bracht de Nederlandse overheid ertoe een spreidingsbeleid te hanteren. Voor de Javaanse Surinamers die vlak voor de onafhankelijkheid naar Nederland kwamen, betekende het dat zij niet alleen werden opgevangen in de grote steden, maar ook in de uithoeken van Nederland. Een groep van zo’n honderd Javaanse Surinamers werd gehuisvest in Hoogezand-Sappemeer. Het merendeel van hen was afkomstig van Bakkie: een Javaanse dorpsgemeenschap aan de rechteroever van de Commewijnerivier. Er ontstond kettingmigratie, waarbij het ene familielid het andere opving. De meeste families uit Bakkie vonden onderdak in een tien verdiepingen hoge flat aan de Donker Curtiusstraat. In de volksmond werd het de Bakkieflat genoemd. De Bakkieflat moet qua wooncomfort een hele verbetering zijn geweest voor de Javanen: de muren waren van beton in plaats van palmbladeren of hout. En het water hoefde niet langer geput te worden, maar kwam direct uit de kraan. En in Hoogezand waren ze niet langer afhankelijk van de boot, die in Bakkie slechts eenmaal per dag vertrok en er een dag over deed om Paramaribo te bereiken. Emotioneel was de omschakeling van Bakkie naar Hoogezand veel moeilijker te maken.  In Hoogezand waren de mensen veel afhankelijker van hun kinderen dan ze in hun dorp geweest waren. Velen spraken niet of nauwelijks Nederlands, wat het contact met de autochtone Nederlanders bemoeilijkte. Om steun bij elkaar te vinden, richtten de Javanen hun eigen vereniging Sido Rukun op, waarin ze hun vertrouwde gewoontes en tradities, zoals het verzorgen van Javaanse huwelijksinzegeningen en begrafenissen of het organiseren van een slametan (religieuze offermaaltijd) tijdens de Idul fitre viering (Suikerfeest), konden voortzetten.
Anno 2010 wonen er zo’n vijfhonderd Javaanse Surinamers in Hoogezand. Van de bewoners van de Bakkieflat  bleef de oudste generatie achter, terwijl de jongeren wegtrokken naar het westen van het land op zoek naar werk. In 2010 waren er nog maar zeven ouderen van de oudste generatie in leven: zes weduwen en een weduwnaar. Van hen wonen slechts drie ouderen nog zelfstandig in de Bakkieflat. Zij zijn in de leeftijd van 72 tot 84 jaar.

Bronnen:
Breunissen, K. en F. Grasveld (1990). 'Ik ben een Javaan uit Suriname'. Hilversum: Stichting Ideële filmproducties.
Mondeling gesprek met Rudy Samiran, ouderenadviseur te Hoogezand.
Kromopawiro, R.S., Bakkie, Reijnsdorp: http://www.javanenvansuriname.info/BANYUMILI_03_Reijnsdorp_Bakkie_district_Commewijne.htm

 

Achmad_arievie_kasto_soetoredjo_08_portrait_18-april-2010

Achmad Arievie Kasto Soetoredjo

De keus om uit Suriname te vertrekken maakte ik in de tijd dat Bouterse aan de macht was, ik was toen 22 jaar. Elke keer was er weer een...

Achmad_arievie_kasto_soetoredjo_08_portrait_18-april-2010

Achmad Arievie Kasto Soetoredjo

De keus om uit Suriname te vertrekken maakte ik in de tijd dat Bouterse aan de macht was, ik was toen 22 jaar. Elke keer was er weer een...

Djoenerie

Achmad Djoeneri

Ik was 9 jaar toen Pater Spekman op bezoek kwam bij mijn opa, bij wie ik opgroeide. Pater Spekman sprak goed Javaans. Hij vroeg mijn opa...